search
top

Semeni ve Nevruz

Nevruz Bayramı

Nevruz (novruz), Türkmenlerin çok eski bir bayramıdır. Rus döneminde Türkmenler bu bayramı gayri resmi olarak kutlarken, bağımsızlığa kavuştuktan sonra cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı’nın fermanıyla bir gün resmi tatil yapılarak kutlanmaya başlanmıştır. Nevruz; baharın başlangıcı anlamına gelir.
Nevruz bayramında yeni elbiseler giyilir, oyunlar oynanır, güreş tutulur, yemekler pişirilir. Ne kadar çok yemek yapılırsa, Nevruzun o denli bereketli olacağına ve iyi geçeceğine inanılır. Bu sebeple; Türkmen çöreği, Türkmen petiri, yağlı petir, külçe, yağlı pişme, yağlı börek, şekşeki, köke, govurdak, çavdur pidesi, gatlama, Türkmen pilavı gibi birçok yemek hazırlanır. Çeşidin bu kadar fazla olmasının sebebi; gelen misafirlere ikram etmek ve misafirliğe giderken götürmek içindir.
Türkmenlerde nevruz; “semeni” olarak adlandırılan yiyecekle özdeşleşmiş ve bu yiyecek nevruzun simgesi olmuştur. Semeni’nin (sümelek) hazırlanışı söyledir: Nevruz bayramı gelmeden önce buğday tanelerinin bir saksıda kök salıp yeşermesi sağlanır. Yeşeren yapraklarının 5cm. kadar uzaması beklenir. Sonra buğdayın yeşil yaprakları alınarak 7 kere yıkanır, daha sonra sokuda (havan) ezilerek 7 gün boyunca bekletilir. Bir kaç aile birleşir ve nişastaya un, sokuda bekletilen ezilmiş buğday yaprakları, su ve şeker eklenerek büyük bir kazanda karıştırılır.
Sürekli yanan ateşe konan kazan, 24 saat boyunca karıştırılarak 21 Mart sabahına kadar pişirilir. Zahmetli bir iş olduğundan Semeniyi her aile ayrı ayrı pişirmez, birkaç aile beraber pişirir. Pişirme bittikten sonra 2 saat boyunca kazanın ağzı kapalı bırakılır ve öyle bekletilir. Kapak açıldığında semeni helal ise ve kapağı açan kişi de çalışkan, dürüst, temiz biri ise, semenin üstünde “Ayşe, Fatma’nın” (peygamberimizin eşi ve kızı) el izi görüleceğine inanılır. Bu nedenle semeniye “Ayşe Fatma naharı (yemeği)” da denilir. Semeni pişiren ev halkı yetiştirilen buğdayın 3-4 yaprağını bir iple bağlayıp Nevruz günü yakalarına takarlar. Ayrıca yetiştirilen buğdayın bir kısmı dileklerin kabul edilmesi inancıyla sofranın ortasına konur.
Nevruz Bayramında birçok etkinlik yapılır. Nevruzda hayvan kesenler de olur. Kadınlar kızlar bir araya gelerek “boncuk attı” oyunu oynarlar. Bu oyun, yeni yılın akşamı şans denemek için şarkılar söylenerek oynanan bir oyundur. Yine Nevruzda bilmece ve yanıltmacalar söylenir. Devlet kutlamaları “kuş depti” oyunuyla süslenir. Nevruzun gelmesiyle birlikte Türkmenistan’da dışarılarda oturmalar da başlar. Türkmenler arasında şu inanç yaygındır; “bu günden sonra bir insan dışarıda kalsa, soğuktan donarak ölmez.”
Nevruzla ilgili Türkmenler arasında şöyle inançlar da vardır:
Eğer Nevruzda hava bulutlu ise, haziran ayına kadar hava bulutlu olacağına inanılır.
Nevruzda kar, yağmur yağarsa o kış verimli olacağına inanılır.
Nevruzda ay kuzeyde olursa o yıl serin, güneyde olursa sıcak geçeceğine inanılır.
21 Mart’ta köpek yılının (12 hayvanlı takvime göre) gezegeni doğarmış. Bunun insan sağlığına iyi tesir edeceğine inanılır.
Nevruzda kalpten istenen her iyi dileğin kabul edileceğine inanılır.
Nevruzda yapılan “semeni” yemeğinden yemenin sevap olduğuna inanılır.
Nevruzda ağaçların dallarından su damlıyorsa, meyveli ağaçların verimli olacağına, nevruzda hava soğuk ise ekinlerin verimli olacağına inanılır.

Yorum Yapın

You must be logged in to post a comment.

top